Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada karşıma bir video çıktı. Videoda, Roma döneminden kalma ünlü Likurgos Kadehi anlatılıyordu. Işık önden vurunca yeşil, arkadan vurunca kan kırmızısına dönen bu kadeh için videoda abartılı bir sunum ve îma vardı: Romalılar nanoteknoloji kullanmış olabilirler.
Şüpheci bir yaklaşımla bu iddiayı incelemeye karar verdim. Evet, kadeh ve ışık oyunu gerçekti. Fakat Romalıların atom seviyesinde hesap yapan modern birer moleküler mühendis olduğu iddiası bana fazla abartılı ve gizem yaratmaya yönelik geldi.
Bir haber sitesinde ki bu kadehe dair abartılı bir sunumu aşağıya yapıştırıyorum:
"British Museum’un derinliklerinde saklanan ve Roma dönemine ait olan Likurgos Kadehi, bilim dünyasını şaşkına çevirmeye devam ediyor. Modern teknolojinin bile yeni keşfettiği "nanoteknoloji" yöntemini 1600 yıl önce kullanan Romalı ustalar, ışığın geliş açısına göre renk değiştiren bir mühendislik harikasına imza attı.
ANTİK ÇAĞDA ATOMİK MÜHENDİSLİK
1990 yılında bilim insanları kadehin cam yapısını atomik düzeyde incelediklerinde gözlerine inanamadılar. Romalı cam ustaları, camın içerisine altın ve gümüşü bugün "nanoteknoloji" dediğimiz yöntemle hapsetmişti. Metaller, bir tuz tanesinin binde biri kadar küçük, yani tam 50 nanometre boyutuna kadar öğütülmüştü. Daha da çarpıcı olanı ise bu parçacıkların rastgele değil, belirli bir oran ve kusursuz bir hassasiyetle camın içine dağıtılmış olmasıydı. Bu durum, işlemin tesadüfi bir karışım değil, bilinçli bir yüksek mühendislik ürünü olduğunu kanıtladı." --> Karar.com dan alınmıştır.
Sorgulama ve Tartışma Süreci: Bunu sorgulamak için yapay zekayla (Gemini) detaylı bir beyin fırtınasına girdim. İlk olarak bilinen gerçeklerle sosyal medyadaki abartıları birbirinden ayırdık. Evet, kadehin içinde 50 nanometrelik altın ve gümüş parçacıkları vardı. Peki ama antik çağda bir usta bu nanoparçacıkları camın içine nasıl sokmuş olabilirdi?
Aklıma ilk gelen pratik ihtimali masaya yatırdım: "Acaba bu parçacıklar, atölyedeki bir demir testeresinin altın keserken bıraktığı minik çapaklar veya tozlar olabilir miydi?"
İşte tam bu noktada derin bir malzeme bilimi ve antik kimya tartışması başladı. Gemini 'nin vediği cevabı ve devamında ki diyalogları olduğu gibi aşağıya yapıştırıyorum.
.jpeg)
