Lykurgos Kadehinin Gizemi Çözüldü

 

Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada karşıma bir video çıktı. Videoda, Roma döneminden kalma ünlü Likurgos Kadehi anlatılıyordu. Işık önden vurunca yeşil, arkadan vurunca kan kırmızısına dönen bu kadeh için videoda abartılı  bir  sunum  ve îma  vardı: Romalılar  nanoteknoloji kullanmış olabilirler.

Şüpheci bir yaklaşımla bu iddiayı incelemeye karar verdim. Evet, kadeh ve ışık  oyunu gerçekti. Fakat Romalıların atom seviyesinde hesap yapan modern birer moleküler mühendis olduğu iddiası bana fazla abartılı ve gizem yaratmaya yönelik geldi.

Bir  haber sitesinde ki   bu  kadehe  dair abartılı  bir  sunumu  aşağıya  yapıştırıyorum:

"British Museum’un derinliklerinde saklanan ve Roma dönemine ait olan Likurgos Kadehi, bilim dünyasını şaşkına çevirmeye devam ediyor. Modern teknolojinin bile yeni keşfettiği "nanoteknoloji" yöntemini 1600 yıl önce kullanan Romalı ustalar, ışığın geliş açısına göre renk değiştiren bir mühendislik harikasına imza attı.

Londra'da 1950'li yıllarda müze depolarında yapılan rutin bir inceleme, tarihin en büyük teknolojik gizemlerinden birini gün yüzüne çıkardı. Roma İmparatorluğu döneminden kalan ve Kral Likurgos'un mitolojik hikayesini tasvir eden bir kadeh, fizik kurallarını altüst eden bir özellik sergiliyordu. Önden bakıldığında donuk bir yeşil renkte görünen kadeh, içinden ışık geçirildiğinde aniden parlak bir kan kırmızısına dönüşüyordu. Arkeologların önce "sihir" diyerek tanımladığı bu fenomenin arkasındaki gerçek, ancak 1990'larda elektron mikroskoplarının kullanılmasıyla anlaşılabildi.

ANTİK ÇAĞDA ATOMİK MÜHENDİSLİK

1990 yılında bilim insanları kadehin cam yapısını atomik düzeyde incelediklerinde gözlerine inanamadılar. Romalı cam ustaları, camın içerisine altın ve gümüşü bugün "nanoteknoloji" dediğimiz yöntemle hapsetmişti. Metaller, bir tuz tanesinin binde biri kadar küçük, yani tam 50 nanometre boyutuna kadar öğütülmüştü. Daha da çarpıcı olanı ise bu parçacıkların rastgele değil, belirli bir oran ve kusursuz bir hassasiyetle camın içine dağıtılmış olmasıydı. Bu durum, işlemin tesadüfi bir karışım değil, bilinçli bir yüksek mühendislik ürünü olduğunu kanıtladı."   --> Karar.com dan  alınmıştır.

Sorgulama ve Tartışma Süreci: Bunu sorgulamak için yapay zekayla (Gemini) detaylı bir beyin fırtınasına girdim. İlk olarak bilinen gerçeklerle sosyal medyadaki abartıları birbirinden ayırdık. Evet, kadehin içinde 50 nanometrelik altın ve gümüş parçacıkları vardı. Peki ama antik çağda bir usta bu nanoparçacıkları camın içine nasıl sokmuş olabilirdi?

Aklıma ilk gelen pratik ihtimali masaya yatırdım: "Acaba bu parçacıklar, atölyedeki bir demir testeresinin altın keserken bıraktığı minik çapaklar veya tozlar olabilir miydi?"

İşte tam bu noktada derin bir malzeme bilimi ve antik kimya tartışması başladı. Gemini 'nin vediği cevabı ve  devamında ki  diyalogları  olduğu  gibi  aşağıya  yapıştırıyorum.